Woningruil is het ruilen van een woning tussen twee of meer huurders. De bewoner van woning A verhuist naar woning B, en de bewoner van B verhuist naar de woning van A.
Als u wilt ruilen heeft u toestemming van beide verhuurders en van de afdeling Wonen van de gemeente Amsterdam nodig. De gemeente Amsterdam bekijkt of er voor de woning een huisvestingsvergunning nodig is en of u aan de eisen van de huisvestingsvergunning voldoet. Bijvoorbeeld of de grootte van de woning past bij de grootte van uw huishouden. [Zie verder vraag 2. voor de eisen voor een huisvestingsvergunning].

Als de verhuurder niet akkoord gaat met uw verzoek tot woningruil, kunt u de kantonrechter verzoeken om de woningruil goed te keuren. Deze kan het verzoek toewijzen als u een zwaarwichtig belang heeft bij de woningruil. Wat daar onder wordt verstaan is per geval verschillend. Het kan bijvoorbeeld de noodzaak zijn om te verhuizen naar een benedenwoning als het traplopen u te zwaar wordt. Maar er zijn kunnen veel redenen zijn waarom huurders een duidelijk belang hebben om te verhuizen.

Bij ruil geldt een nieuw huurcontract en dus kan de verhuurder in principe de huur verhogen, net als bij andere nieuwe bewoners. Als de verhuurder wel toestemming geeft maar tegelijk de huurprijs extreem verhoogt dan kan dit ook worden opgevat als een weigering. Het is voorgekomen dat in een dergelijk geval de rechter ook toestemming geeft met een gelijkblijvende huurprijs.  In die gevallen waarbij de woningruil word afgedwongen bij de kantonrechter, loopt het oude huurcontract gewoon door  met de oude huurprijs, maar dan op een andere naam.

In Amsterdam beschikt de gemeente over een woningruilprogramma. U kunt gratis van dit programma gebruik maken. Aan de hand van de gegevens van uw woning en het soort woning dat u vraagt, zoekt het programma voor u naar ruilkandidaten. Door zelf contact op te nemen met een of meer van deze kandidaten, kunt u proberen de woningruil tot stand te brengen.
Een andere mogelijkheid om kandidaat-woningruilers te vinden is het plaatsen en/of raadplegen van advertenties in dagbladen, advertentiebladen, bladen van woningcorporaties in winkels of op internet.

Zie ook de pagina Woning zoeken, Woningruil.